Увага!!! Тема уроку
Ступені порівняння прикметників
Основна частина уроку
W gąszczu szczawiu we Wrzeszczu
klaszczą kleszcze na deszczu,
szczeka szczeniak w Szczuczynie,
szepcze szczygieł w szczelinie,
piszczy pszczoła pod Pszczyną,
świszcze świerszcz pod leszczyną,
a trzy pliszki i liszka
taszczą płaszcze w Szypliszkach.
Ступені порівняння прикметників – регулярні та нерегулярні форми
Вищий і найвищий ступені порівняння прикметників використовуємо для порівняння предметів, осіб або ситуацій.
Вищий ступінь утворюємо для кожної родової форми за допомогою відповідних суфіксів –szy (чоловічий рід )/ –sza (жіночий рід) / –sze (середній рід), які додаємо до початкової форми прикметника.
Найвищий ступінь порівняння утворюємо за допомогою префікса naj– (спільного для всіх родових форм), доданого до форми вищого ступеня.
Регулярний характер утворення ступенів порівняння прикметників – синтетичний
| Рід | Початкова форма (прикметник) | Вищий ступінь | Найвищий ступінь |
|---|---|---|---|
| чоловічий рід | stary, ciekawy, nudny, ładny | starszy, ciekawszy, nudniejszy, ładniejszy | najstarszy, najciekawszy, najnudniejszy, najładniejszy |
| жіночий рід | stara, ciekawa, nudna, ładna | starsza, ciekawsza, nudniejsza, ładniejsza | najstarsza, najciekawsza, najnudniejsza, najładniejsza |
| середній рід | stare, ciekawe, nudne, ładne | starsze, ciekawsze, nudniejsze, ładniejsze | najstarsze, najciekawsze, najnudniejsze, najładniejsze |
Основа прикметника та спосіб творення вищого ступеня
один приголосний + –szy / –sza / –sze
| młody → młodszy | młoda → młodsza | młode → młodsze |
| stary → starszy | stara → starsza | stare → starsze |
| ciekawy → ciekawszy | ciekawa → ciekawsza | ciekawe → ciekawsze |
| suchy → suchszy | sucha → suchsza | suche → suchsze |
два приголосні + –ejszy / –ejsza / –ejsze
| nudny → nudniejszy | nudna → nudniejsza | nudne → nudniejsze |
| ładny → ładniejszy | ładna → ładniejsza | ładne → ładniejsze |
| ciepły → cieplejszy | ciepła → cieplejsza | ciepłe → cieplejsze |
| zimny → zimniejszy | zimna → zimniejsza | zimne → zimniejsze |
Чергування в основах прикметників – регулярний характер, синтетичний
Чергування в основі з одним приголосним
- a : e → biały – bielszy – najbielszy
- ą : ę → gorący – gorętszy – najgorętszy (+ c : t)
- o : e → wesoły – weselszy – najweselszy (+ ł : l)
- g : ż → długi – dłuższy – najdłuższy
- ł : l → miły – milszy – najmilszy
- n : ń → czerwony – czerwieńszy – najczerwieńszy
Чергування в основі з двома приголосними
- ł : l → ciepły – cieplejszy – najcieplejszy
- n : ni → brudny – brudniejszy – najbrudniejszy
- r : rz → mądry – mądrzejszy – najmądrzejszy
- sn : śni → jasny – jaśniejszy – najjaśniejszy
- w : wi → łatwy – łatwiejszy – najłatwiejszy
Чергування s : ż
- bliski – bliższy – najbliższy
- niski – niższy – najniższy
- wąski – wąższy – najwęższy (+ ą : ę)
- wysoki – wyższy – najwyższy
Опускання –k– / –ek– / –ok– в основі прикметника вищого та найвищого ступеня
- brzydki – brzydszy – najbrzydszy
- daleki – dalszy – najdalszy
- szeroki – szerszy – najszerszy
Нерегулярний характер утворення ступенів порівняння прикметників
| Рід | Початкова форма (прикметник) | Вищий ступінь | Найвищий ступінь |
|---|---|---|---|
| чоловічий рід | dobry, zły, duży, mały | lepszy, gorszy, większy, mniejszy | najlepszy, najgorszy, największy, najmniejszy |
| жіночий рід | dobra, zła, duża, mała | lepsza, gorsza, większa, mniejsza | najlepsza, najgorsza, największa, najmniejsza |
| середній рід | dobre, złe, duże, małe | lepsze, gorsze, większe, mniejsze | najlepsze, najgorsze, największe, największe |
Аналітичний спосіб утворення ступенів порівняння прикметників
Аналітичний спосіб творення ступенів порівняння прикметників використовується у випадку прикметників, які в початковій формі мають чотири і більше складів. Вищий ступінь утворюємо за допомогою слова bardziej, яке додаємо до прикметника в початковій формі. Найвищий ступінь утворюємо за допомогою слова najbardziej, яке додаємо до вищого ступеня.
Вищий ступінь
bardziej + початкова форма = вищий ступінь
| Початкова форма (прикметник) | Вищий ступінь |
|---|---|
| interesujący / –a / –e | bardziej interesujący / –a / –e |
| komunikatywny / –a / –e | bardziej komunikatywny / –a / –e |
| kompetentny / –a / –e | bardziej kompetentny / –a / –e |
| sympatyczny / –a / –e | bardziej sympatyczny / –a / –e |
| samodzielny / –a / –e | bardziej samodzielny / –a / –e |
Найвищий ступінь
najbardziej + початкова форма = найвищий ступінь
| Початкова форма (прикметник) | Найвищий ступінь |
|---|---|
| interesujący / –a / –e | najbardziej interesujący / –a / –e |
| komunikatywny / –a / –e | najbardziej komunikatywny / –a / –e |
| kompetentny / –a / –e | najbardziej kompetentny / –a / –e |
| sympatyczny / –a / –e | najbardziej sympatyczny / –a / –e |
| samodzielny / –a / –e | najbardziej samodzielny / –a / –e |
Вищий ступінь у порівняннях
У порівняльних конструкціях використовуємо вищий ступінь прикметника для порівняння двох іменників у реченні, наприклад:
іменник + дієслово + прикметник вищого ступеня + niż + іменник
- Nowy projekt jest lepszy niż stary.
- Nowy rower jest gorszy niż stary.
- Twoja praca jest bardziej kreatywna niż moja.
- Praca Marcina jest bardziej inspirująca niż praca Beaty.
Тренуємо читання
LEGENDA O POWSTANIU PAŃSTWA POLSKIEGO
Już dawno, dawno temu Słowianie mieszkali na tych terenach. Na czele słowiańskich rodów stali trzej bracia. Ich imiona to Lech, Czech i Rus. To byli mądrzy przywódcy i sprawili, że mieszkańcy byli coraz bogatsi, ale w końcu plemiona słowiańskie były tak duże, że brakowało jedzenia. Bracia postanowili, że poszukają nowych ziem. Oni, ich rodziny i przyjaciele pakowali się i modlili: „O, bogowie, pomóżcie nam!”. Zostawili swoje stare domy i ruszyli w trzy strony świata: Czech poszedł na południe, Rus na wschód, a Lech na północ. Najpierw jechali rycerze Lecha, potem szli wędrowcy: kobiety, starcy i dzieci, na końcu konie i wojownicy. Niestety, podróżnicy mieli bardzo trudną drogę: szerokie rzeki, wielkie puszcze, atakujące wilki. Mijały dni, tygodnie, miesiące. Lech zobaczył, że jego ludzie są zmęczeni, więc powiedział, żeby rozbili namioty. Potem popatrzył wkoło. Zobaczył, że są tam jeziora, a w nich ryby, że są też lasy, zwierzęta, żyzne pola. Postanowił zostać. Wszyscy ucieszyli się, ale chcieli, żeby bogowie dali im jakieś znaki. Wtedy usłyszeli dziwne dźwięki. Podnieśli głowy, zobaczyli gniazdo, a w nim orła i dwa pisklęta. Orzeł rozłożył skrzydła i wyglądał tak wspaniale na tle wieczornego nieba, że zrozumieli: to znak, na który czekali.
W tym miejscu zbudowali miasto: Gniezno, a biały orzeł na czerwonym tle do dziś jest godłem Polski. A nazwa Polanie jest stąd, że potomkowie Lecha, aby zbudować nowe osiedla, musieli wycinać drzewa i w ten sposób tworzyli polany w lesie, na których potem budowali swoje miasta i wsie.
Граматичні вправи
Що потрібно засвоїти на цьому уроці?
Розглянути ступені порівняння прикметників