1. Co to jest liczebnik?

Liczebnik to część mowy, która określa:

• liczbę osób, przedmiotów lub zjawisk;
• kolejność;
• ilość;
• część całości;
• wielokrotność.

Przykłady:

trzy książki
pięciu uczniów
drugi dzień
pół godziny
dwoje dzieci
trzykrotnie więcej

2. Główne rodzaje liczebników

3. LICZEBNIKI GŁÓWNE

Liczebniki główne – liczby podstawowe

Odpowiadają na pytania:

ile? ilu?

Przykłady:

jeden, dwa, trzy, cztery, pięć, dziesięć, sto, tysiąc

Mam trzy siostry.
W klasie jest dwudziestu uczniów.
Kupiłam pięć książek.

Uwaga!

W przypadku osób rodzaju męskoosobowego często używamy form:

dwaj, trzej, czterej
albo
dwóch, trzech, czterech

Przykłady:

Dwaj uczniowie przyszli wcześniej.
Dwóch uczniów przyszło wcześniej.

Na poziomie B1 warto zapamiętać przede wszystkim:

dwaj / dwie / dwóch / dwie osoby

4. LICZEBNIKI PORZĄDKOWE

Liczebniki porządkowe – kolejność

Odpowiadają na pytania:

który? która? które?

Przykłady:

pierwszy dzień
druga lekcja
trzecie miejsce
czwarty raz
dziesiąta klasa

Przykłady zdań:

Dzisiaj jest pierwszy września.

Mieszkam na trzecim piętrze.

To już drugi raz, kiedy tu jestem.

Zajęła pierwsze miejsce w konkursie.

Ważne!

Liczebniki porządkowe odmieniają się jak przymiotniki:

pierwszy → pierwszego → pierwszym

druga → drugiej → drugą

5. LICZEBNIKI ZBIOROWE

Najczęściej spotykamy:

dwoje, troje, czworo, pięcioro, sześcioro…

Używamy ich przede wszystkim:

1. Z nazwami dzieci

dwoje dzieci
troje dzieci

2. Z nazwami osób różnej płci

troje uczniów – jeśli grupa obejmuje chłopców i dziewczynki

3. Z niektórymi rzeczownikami występującymi tylko w liczbie mnogiej

dwoje drzwi
troje drzwi

dwoje skrzypiec

Porównaj:

dwa dzieci ❌
dwoje dzieci ✅

trzy drzwi – w określonych konstrukcjach jest możliwe, ale na B1 warto zapamiętać konstrukcję troje drzwi.

6. LICZEBNIKI UŁAMKOWE

Określają część całości.

Najczęstsze:

pół
półtora
półtorej
jedna druga
jedna trzecia
dwie trzecie
trzy czwarte

Przykłady:

pół godziny

półtora roku

półtorej godziny

jedna trzecia klasy

dwie trzecie uczniów

Bardzo ważne:

półtora + rzeczownik rodzaju męskiego i nijakiego

półtora roku
półtora miesiąca
półtora litra

półtorej + rzeczownik rodzaju żeńskiego

półtorej godziny
półtorej minuty
półtorej doby

7. LICZEBNIKI WIELOKROTNE

Odpowiadają na pytanie:

ile razy?

Najczęściej mają zakończenie:

-krotnie

Przykłady:

dwukrotnie – dwa razy
trzykrotnie – trzy razy
czterokrotnie – cztery razy
pięciokrotnie – pięć razy

Przykłady:

Cena wzrosła dwukrotnie.

Liczba uczniów zwiększyła się trzykrotnie.

Byłem tam już dwukrotnie.

W języku codziennym często używamy również:

dwa razy
trzy razy
pięć razy

8. LICZEBNIKI MNOŻNE

Określają, ile razy coś jest większe lub złożone z ilu części.

Przykłady:

podwójny
potrójny
poczwórny

Przykłady:

podwójna porcja

potrójna kawa

podwójne zwycięstwo

potrójna dawka

Porównaj:

dwukrotnie większy – konstrukcja z liczebnikiem wielokrotnym

podwójny – liczebnik mnożny

9. PORÓWNAJ

LICZEBNIK GŁÓWNY

Mam trzy książki.

→ ile?

LICZEBNIK PORZĄDKOWY

Mam trzecią książkę.

→ którą?

LICZEBNIK ZBIOROWY

Mam troje dzieci.

→ ile osób/dzieci jako grupa?

LICZEBNIK UŁAMKOWY

Mam pół książki do przeczytania.

→ jaka część?

LICZEBNIK WIELOKROTNY

Czytałem tę książkę dwukrotnie.

→ ile razy?

LICZEBNIK MNOŻNY

Kupiłem podwójną porcję.

→ jaką?

10. ĆWICZENIE 1. ROZPOZNAJ RODZAJ LICZEBNIKA

Określ rodzaj podkreślonego liczebnika.

1. Mam pięć książek.
2. To mój drugi dzień w Warszawie.
3. W domu mieszka troje dzieci.
4. Wypiłem półtora litra wody.
5. Byłem tam trzykrotnie.
6. Zamówiłem podwójną porcję.
7. Zajęła pierwsze miejsce.
8. W klasie jest dwudziestu uczniów.

Odpowiedzi:

1. główny
2. porządkowy
3. zbiorowy
4. ułamkowy
5. wielokrotny
6. mnożny
7. porządkowy
8. główny

11. ĆWICZENIE 2. WYBIERZ POPRAWNĄ FORMĘ

1. Mam ________ siostry.
   a) dwoje
   b) dwie
   c) dwóch
2. W domu jest ________ dzieci.
   a) trzy
   b) troje
   c) trzech
3. Czekałam ________ godziny.
   a) półtora
   b) półtorej
   c) pół
4. Mieszkam na ________ piętrze.
   a) trzecim
   b) trzy
   c) troje
5. Był tam już ________.
   a) dwukrotny
   b) dwukrotnie
   c) dwa
6. Zamówiłem ________ porcję.
   a) dwukrotnie
   b) dwa razy
   c) podwójną

Odpowiedzi:

1. b) dwie
2. b) troje
3. b) półtorej
4. a) trzecim
5. b) dwukrotnie
6. c) podwójną

12. ĆWICZENIE 3. UZUPEŁNIJ ZDANIA

Wstaw odpowiednią formę liczebnika.

1. Wczoraj przeczytałem ________ (dwa) rozdziały.
2. To już mój ________ (trzy) egzamin.
3. W przedszkolu było ________ (pięć) dzieci.
4. Potrzebuję ________ (półtora) godziny.
5. Ta firma zwiększyła produkcję ________ (dwa) razy.
6. Chcę zamówić ________ (podwójny) porcję.
7. Ona zajęła ________ (pierwszy) miejsce.
8. W domu są ________ (troje) drzwi.

Odpowiedzi:

1. dwa
2. trzeci
3. pięcioro
4. półtorej
5. dwukrotnie / dwa razy
6. podwójną
7. pierwsze
8. troje

13. ĆWICZENIE 4. POPRAW BŁĘDY

Znajdź i popraw błędy.

1. Mam troje siostry.
2. W klasie są trzy dzieci.
3. Czekałem półtora godziny.
4. Mieszkam na drugi piętrze.
5. Byłem tam podwójnie.
6. To mój dwa dzień w pracy.

Odpowiedzi:

1. Mam trzy siostry.
2. W klasie jest troje dzieci.
3. Czekałem półtorej godziny.
4. Mieszkam na drugim piętrze.
5. Byłem tam dwukrotnie / dwa razy.
6. To mój drugi dzień w pracy.

14. ĆWICZENIE 5. PRZETŁUMACZ NA POLSKI

1. Це мій перший день на роботі.
2. У мене дві сестри.
3. У них троє дітей.
4. Я чекав півтори години.
5. Я був там тричі.
6. Вона зайняла друге місце.
7. Я хочу подвійну порцію.
8. Кількість учнів зросла вдвічі.

Odpowiedzi:

1. To mój pierwszy dzień w pracy.
2. Mam dwie siostry.
3. Mają troje dzieci.
4. Czekałem półtorej godziny.
5. Byłem tam trzykrotnie / trzy razy.
6. Zajęła drugie miejsce.
7. Chcę podwójną porcję.
8. Liczba uczniów wzrosła dwukrotnie.

15. ĆWICZENIE 6. MÓWIENIE – B1

Odpowiedz pełnymi zdaniami.

1.

Ile masz rodzeństwa?

2.

Który dzień tygodnia lubisz najbardziej?

3.

Ile razy w tygodniu uczysz się języka polskiego?

4.

Jak długo zwykle czekasz na autobus?

5.

Czy kiedykolwiek byłeś/byłaś w Polsce więcej niż jeden raz?

6.

Czy wolisz pojedynczą czy podwójną porcję?

16. MINI TEST B1

Wybierz poprawną odpowiedź.

1. W klasie jest ________ uczniów.

A. piętnaście
B. piętnastu
C. pięcioro

2. To już mój ________ pobyt w Polsce.

A. trzeci
B. trzy
C. troje

3. Mam ________ dzieci.

A. dwóch
B. dwoje
C. dwa

4. Czekałam ________ godziny.

A. półtora
B. półtorej
C. pół

5. Byłem w Krakowie ________.

A. trzy
B. potrójnie
C. trzykrotnie

6. Poproszę ________ kawę.

A. podwójnie
B. podwójną
C. dwukrotnie

7. Ona zajęła ________ miejsce.

A. pierwsze
B. jeden
C. jedno

8. W pokoju są ________ drzwi.

A. dwa
B. dwoje
C. dwie

KLUCZ:

1B, 2A, 3B, 4B, 5C, 6B, 7A, 8B

17. ZAPAMIĘTAJ!

🔢 ILE?

jeden, dwa, trzy, pięć, sto

→ liczebniki główne

🥇 KTÓRY?

pierwszy, drugi, trzeci

→ liczebniki porządkowe

👨‍👩‍👧 ILE OSÓB / DZIECI?

dwoje, troje, czworo

→ liczebniki zbiorowe

🍕 JAKA CZĘŚĆ?

pół, półtora, półtorej, jedna trzecia

→ liczebniki ułamkowe

🔄 ILE RAZY?

dwukrotnie, trzykrotnie

→ liczebniki wielokrotne

✖️ ILE RAZY WIĘKSZY / JAKI?

podwójny, potrójny

→ liczebniki mnożne

ZADANIE DOMOWE

Napisz 8 zdań o swoim życiu, używając różnych rodzajów liczebników.

Użyj:

• 2 liczebników głównych;
• 2 liczebników porządkowych;
• 1 liczebnika zbiorowego;
• 1 liczebnika ułamkowego;
• 1 liczebnika wielokrotnego;
• 1 liczebnika mnożnego.

Przykład:

Mam dwie siostry.
Mieszkam na drugim piętrze.
Moja córka ma troje dzieci.
Czekałam półtorej godziny.
Byłam w Warszawie trzykrotnie.
Zamówiłam podwójną porcję.