Увага!!! Тема уроку
Іменник в польській мові. Загальна характеристика
Основна частина уроку
Rzeczownik – samodzielna odmienna część mowy nazywająca rzeczy, obiekty, miejsca, osoby, organizmy, zjawiska, pojęcia abstrakcyjne. Rzeczownik w języku polskim pełni funkcję głownie podmiotu w zdaniu, może też pełnić funkcję dopełnienia, okolicznika, przydawki lub orzecznika. Może odmieniać się przez liczby i przypadki, występuje w rodzajach. Odmianę rzeczowników przez przypadki określa się mianem deklinacji. Istnieje także grupa rzeczowników całkowicie nieodmiennych (np. atelier, kiwi, bikini, taxi, kakadu, kamikaze itp.). Rzeczownik tworzy związki składniowe i semantyczne z rzeczownikami (zaimkami rzeczownymi), przymiotnikami (zaimkami przymiotnymi), liczebnikami (zaimkami liczebnymi) i czasownikami lub (rzadko) przysłówkami (zaimkami przysłówkowymi).
Podział rzeczowników
W języku polskim rzeczowniki według kategorii desygnatów przyjęło się dzielić na:
- abstrakcyjne – określają desygnaty nieuchwytne zmysłami: uczucia, spostrzeżenia, pojęcia, różnego typu uogólnienia, nazwy cech i czynności, oddzielone od konkretnego przypadku ich zaistnienia w rzeczywistości, np.: myśl, tęsknota, błękit, kształt;
- zmysłowe (konkretne) – należą do nich rzeczowniki określające wszystkie zjawiska i przedmioty rozpoznawane przez człowieka przy użyciu zmysłów, np.: dom, pies, cień, szum, zapach. Rzeczowniki te można podzielić na:
- nieżywotne, np.: kosz, piernik, szpilka. Gramatyka do rzeczowników nieżywotnych zalicza także nazwy roślin, np.: żonkil, lipa;
- żywotne, (np.: sznaucer, Murzyn, radomianin, człowiek, owad). Wyodrębniamy wśród nich:
- osobowe – nazwy ludzi, rozróżnić tu można rzeczowniki męskie (męskoosobowe), np.: ojciec, lekarz, student i niemęskoosobowe, które obejmują rzeczowniki w rodzaju żeńskim i nijakim w liczbie mnogiej np.: matki, córki, dzieci;
- nieosobowe – nazwy zwierząt, np.: hipopotam, zebra.
Przynależność rzeczowników do grupy żywotnych lub nieżywotnych, osobowych i nieosobowych wpływa na ich odmianę.
Rzeczowniki można podzielić także na:
- własne – zawsze pisane wielką literą, to nazwy, imiona lub określenia konkretnych miejsc (np.:Kijów), przedmiotów (np.: Szczerbiec), osób (np.: Jan z Kolna, Bolesław Krzywousty, Hubal), zwierząt i roślin (np.: dąb Bartek, krowa Mućka), książek i publikacji (np.: Ludzie bezdomni, Władca pierścieni, Gazeta Wyborcza), organizacji, stowarzyszeń, instytucji (np.: Uniwersytet Warszawski, I Liceum Ogólnokształcące, Komunistyczna Partia Chin), zjawisk (np.: huragan Katrina);
- pospolite – takie, które nie są nazwą własną.
Liczba rzeczownika
Rzeczownik w języku polskim odmienia się współcześnie przez liczby: pojedynczą i mnogą.- W języku słowackim funkcjonują trzy rodzaje gramatyczne – męski, żeński i nijaki. Rodzaj posiadają nie tylko osoby, ale też przedmioty zwierzęta, rośliny itd. Jeżeli zamierzamy prawidłowo stosować rzeczowniki, musimy znać ich rodzaj.
- W języku polskim rzeczowniki mają 3 rodzaje : rodzaj męski, rodzaj żeński, rodzaj nijaki (чоловічий рід,жіночий
- рід,середній рід)
- !!! УВАГА!!! Попри близькість української та польської мов ,досить частограматичний рідіменника не співпадає,наприклад: клас -ч.р. – klasa-r.ż.; парасоля-ж.р. – parasol-r.m.
- Forma męskoosobowa i niemęskoosobowa
- rzecowniki męskoosobowe-назви осіб чоловічої статі:student,dyrektor,ojciec.
- rzecowniki niemęskoosobowe- назви істот(тварин) чоловічого роду,усі іменники жіночого та середнього роду:dziewczyna,kot, drzewo.
Тренуємо читання
Прочитайте текст 5 разів,включивши при цьому відео
Nowy Rok na prawie całym świecie zaczyna się pierwszego stycznia odliczaniem: „trzy, dwa, jeden, północ!” i otwarciem butelki szampana. W ten dzień zwykle odpoczywa się po hucznej zabawie sylwestrowej.
Od niedawna szósty stycznia jest znowu w Polsce wolnym dniem. To bardzo stare święto, związane z Bożym Narodzeniem. Obchodzi się je na pamiątkę mędrców ze Wschodu, którzy za Gwiazdą przyszli do Betlejem i złożyli dary Jezusowi. Popularnie nazywani są: Kacper, Melchior i Baltazar. Na drzwiach wejściowych pisze się kredą ich inicjały oraz aktualny rok.
Wielkanoc to najważniejsze święto chrześcijańskie upamiętniające Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. To święto ruchome, obchodzi się je w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni księżyca. Najwcześniej dwudziestego drugiego marca, a najpóźniej dwudziestego piątego kwietnia.
Z datą tych świąt związane są też terminy innych uroczystości kościelnych.
Boże Ciało czyli Święto Ciała i Krwi Pańskiej wypada zawsze w czwartek 60 dni po Wielkanocy. Tradycyjnie organizuje się w tym dniu procesje po ulicach miasta zatrzymujące się na modlitwę kolejno przy czterech ołtarzach.
Z kolei Zielone Świątki (czyli zesłanie Ducha Świętego) są 7 tygodni po Wielkanocy. Obecnie tych świąt nie kultywuje się w jakiś szczególny sposób.
Na początku maja mamy tzw. długi weekend. Pierwszego maja nie pracuje się z okazji Międzynarodowego Dnia Solidarności Ludzi Pracy. W PRL-u było to święto propagandowe, a uczestnictwo w pochodach było obowiązkowe. Natomiast trzeciego maja jest wolne na cześć ustawy z 1791 r. – pierwszej w Europie, a drugiej na świecie nowoczesnej spisanej konstytucji.
Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny zwane też Matki Boskiej Zielnej świętuje się 15.08. To w ten dzień pielgrzymuje się z całej Polski i nie tylko do Częstochowy do sanktuarium na Jasnej Górze.
W dzień Wszystkich Świętych, 1.11., odwiedza się na cmentarzach groby bliskich i pali się znicze, aby w ten sposób wyrazić swoją pamięć o tych, którzy odeszli.
Jedenasty listopada tysiąc dziewięćset osiemnastego roku to oficjalny koniec pierwszej wojny światowej i arbitralna data odzyskania przez naród polski niepodległości po 123 latach nieistnienia na mapie Europy.
Boże Narodzenie jest 25 i 26 grudnia, ale w Polsce w sposób szczególny obchodzi się Wigilię, 24 grudnia.
Wielkanoc to najważniejsze święto chrześcijańskie upamiętniające Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. To święto ruchome, obchodzi się je w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni księżyca. Najwcześniej dwudziestego drugiego marca, a najpóźniej dwudziestego piątego kwietnia.
Z datą tych świąt związane są też terminy innych uroczystości kościelnych.
Boże Ciało czyli Święto Ciała i Krwi Pańskiej wypada zawsze w czwartek 60 dni po Wielkanocy. Tradycyjnie organizuje się w tym dniu procesje po ulicach miasta zatrzymujące się na modlitwę kolejno przy czterech ołtarzach.
Z kolei Zielone Świątki (czyli zesłanie Ducha Świętego) są 7 tygodni po Wielkanocy. Obecnie tych świąt nie kultywuje się w jakiś szczególny sposób.
Na początku maja mamy tzw. długi weekend. Pierwszego maja nie pracuje się z okazji Międzynarodowego Dnia Solidarności Ludzi Pracy. W PRL-u było to święto propagandowe, a uczestnictwo w pochodach było obowiązkowe. Natomiast trzeciego maja jest wolne na cześć ustawy z 1791 r. – pierwszej w Europie, a drugiej na świecie nowoczesnej spisanej konstytucji.
Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny zwane też Matki Boskiej Zielnej świętuje się 15.08. To w ten dzień pielgrzymuje się z całej Polski i nie tylko do Częstochowy do sanktuarium na Jasnej Górze.
W dzień Wszystkich Świętych, 1.11., odwiedza się na cmentarzach groby bliskich i pali się znicze, aby w ten sposób wyrazić swoją pamięć o tych, którzy odeszli.
Jedenasty listopada tysiąc dziewięćset osiemnastego roku to oficjalny koniec pierwszej wojny światowej i arbitralna data odzyskania przez naród polski niepodległości po 123 latach nieistnienia na mapie Europy.
Boże Narodzenie jest 25 i 26 grudnia, ale w Polsce w sposób szczególny obchodzi się Wigilię, 24 grudnia.
Аудіопрогравач
На цьому уроці ви повинні познайомитися детальніше з іменником,як частиною мови.
Навчитися читати текст